Cây dền gai – một loài cây tưởng chừng vô danh, mọc hoang khắp ven đường, bờ ruộng – lại là vị thuốc dân gian quý giá đã được ông bà ta sử dụng từ bao đời. Vậy cụ thể cây dền gai có tác dụng gì? Cách sử dụng ra sao để mang lại hiệu quả tốt cho sức khỏe? Hãy cùng Lorca tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nhé.

Xem thêm:

• Mẹo chọn mua rau dền ngon và những lưu ý khi sử dụng rau dền

Đặc điểm nhận diện cây dền gai

Cây dền gai còn gọi là dền hoang, dền tía, thuộc họ Dền (Amaranthaceae), tên khoa học là Amaranthus spinosus L..

Cây thân thảo cao khoảng 30–80cm, có nhiều gai nhỏ ở thân. Lá cây mọc đối, hình trứng, đầu nhọn, mặt dưới thường có màu tía. Hoa nhỏ, xanh nhạt, mọc thành bông dài ở nách lá hoặc ngọn cây.

Cây dền gai thường mọc hoang, dễ sống, không cần chăm sóc. Tuy nhiên, trong y học cổ truyền và dân gian, toàn bộ phần thân, lá, rễ của cây đều được tận dụng làm thuốc nhờ vào đặc tính mát, lợi tiểu và sát khuẩn tự nhiên.

Cây dền gai có tác dụng gì?

Cây dền gai có tác dụng gì? Nhắc đến tác dụng của cây dền gai, có thể kể tới như:

Hỗ trợ điều trị sỏi thận, viêm tiết niệu

Đây là công dụng phổ biến nhất của cây dền gai và cũng là lý do nhiều người tìm đến loại cây này. Nhờ đặc tính lợi tiểu mạnh, dền gai giúp làm sạch đường tiết niệu, giảm viêm và hỗ trợ đào thải sỏi nhỏ ra ngoài cơ thể.

Những người bị sỏi thận nhẹ, viêm bàng quang, tiểu buốt hay tiểu rắt có thể dùng nước sắc từ dền gai mỗi ngày. Sau khoảng 1 tuần sử dụng đều đặn, các triệu chứng thường giảm rõ rệt.

Cách dùng: Chuẩn bị 50g dền gai tươi, 30g râu ngô và 20g rễ cỏ tranh. Đem rửa sạch, cho vào nồi đun với 1,2 lít nước. Khi nước sắc còn khoảng 800ml thì tắt bếp. Chia đều ra uống 2–3 lần trong ngày.

Giải độc gan, thanh nhiệt, hỗ trợ mát gan

Cây dền gai có vị ngọt nhẹ, tính mát. Đây là loại rau dân dã, dễ trồng, dễ tìm. Vào mùa hè, dền gai xuất hiện nhiều ở chợ quê và các vườn nhà. Loại rau này không chỉ dễ ăn mà còn có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Nhờ đặc tính thanh nhiệt, dền gai giúp làm mát gan và hỗ trợ giải độc. Dân gian thường dùng nấu canh hoặc sắc nước uống. Khi gan khỏe, tình trạng mụn nhọt, nhiệt miệng hay mẩn ngứa cũng giảm đáng kể.

Người thường bị nóng trong có thể ăn dền gai 2–3 lần mỗi tuần. Cơ thể sẽ được thanh lọc tốt hơn. Da dẻ cũng dịu mát, ít nổi mụn hơn. Dền gai còn giúp hỗ trợ tiêu hóa. Nấu canh với tôm, thịt hoặc luộc chấm mắm đều ngon miệng, dễ ăn. Trẻ nhỏ cũng có thể dùng với lượng ít, dưới dạng canh loãng.

Tuy nhiên, rau có tính mát nên không nên ăn quá nhiều mỗi ngày. Người bụng yếu hoặc hay lạnh bụng nên dùng vừa phải.

Tăng cường tiêu hóa, ngừa táo bón

Rau dền gai chứa nhiều chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả. Chất xơ trong dền gai giúp làm mềm phân và giúp ruột hoạt động trơn tru. Điều này đặc biệt có lợi cho người cao tuổi, phụ nữ sau sinh và những người bị táo bón kéo dài. Bạn có thể chế biến rau dền gai bằng cách luộc, xào hoặc nấu canh. Đây là những cách đơn giản giúp cải thiện hệ tiêu hóa.

Ngoài ra, rau dền gai còn có tác dụng làm mát hệ tiêu hóa. Lượng nước dồi dào trong cây giúp giảm tình trạng đầy bụng, khó tiêu. Đây là lựa chọn tuyệt vời trong những ngày nắng nóng hoặc khi ăn phải thực phẩm khó tiêu hóa.

Hỗ trợ điều hòa huyết áp

Một tác dụng đáng chú ý khác là khả năng giúp hạ huyết áp nhẹ, nhờ đặc tính lợi tiểu và làm giãn mạch máu tự nhiên. Tuy chưa có nhiều nghiên cứu sâu, nhưng người dân vùng nông thôn thường dùng nước dền gai để ổn định huyết áp, nhất là vào mùa nóng.

Tuy nhiên, người huyết áp thấp nên cẩn trọng và tránh lạm dụng.

Làm mát da, trị rôm sảy, dị ứng

Ngoài uống, dền gai còn được dùng ngoài da để nấu nước tắm, nhất là cho trẻ em vào mùa hè. Loại cây này giúp sát khuẩn nhẹ, làm mát da, giảm ngứa hiệu quả.

Có thể kết hợp dền gai với kinh giới hoặc lá sài đất để tắm hằng ngày, giúp trẻ nhỏ tránh rôm sảy, mẩn ngứa.

Chống thiếu máu nhờ hàm lượng sắt cao

Trong rau dền gai có chứa sắt, canxi và các vitamin nhóm B, giúp hỗ trợ sản xuất hồng cầu. Những người ăn chay, phụ nữ sau sinh, người thiếu máu do thiếu sắt nên bổ sung rau dền gai vào khẩu phần ăn hàng tuần.

Món canh rau dền nấu tôm hoặc xào tỏi đơn giản nhưng bổ dưỡng, hỗ trợ tăng cường máu hiệu quả.

Hỗ trợ điều trị viêm khớp, đau nhức

Rễ dền gai trong Đông y được dùng để giảm đau, tiêu viêm, nhất là trong các trường hợp đau lưng, đau khớp, viêm gân. Có thể sắc rễ dền gai cùng cây cỏ xước và lá lốt, dùng uống hàng ngày để cải thiện tình trạng.

Dù hiệu quả chậm nhưng an toàn và có thể dùng lâu dài không gây hại gan, thận.

Một số bài thuốc dân gian từ cây dền gai

• Tiểu buốt, viêm đường tiết niệu: 30g dền gai khô, râu ngô 20g, mã đề 15g. Sắc uống ngày 1 thang, uống 5–7 ngày liên tục.

• Rôm sảy, mẩn ngứa ngoài da: 200g lá dền gai tươi, rửa sạch, nấu nước tắm. Tắm 3 lần/tuần sẽ thấy giảm hẳn mẩn ngứa.

• Thiếu máu, người suy nhược: Ăn rau dền gai nấu canh 3–4 bữa/tuần. Có thể kết hợp cùng trứng gà hoặc hải sản giàu kẽm để tăng hiệu quả.

Lưu ý khi sử dụng cây dền gai

• Không dùng quá liều. Dùng quá nhiều có thể gây tiêu chảy do tính mát.

• Người huyết áp thấp, tỳ vị hư hàn nên hạn chế.

• Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú cần hỏi ý kiến thầy thuốc nếu muốn dùng lâu dài dưới dạng thuốc sắc.

• Khi hái ngoài tự nhiên, nên chọn cây sạch, tránh khu vực phun thuốc, nước thải.

Cây dền gai không chỉ là một loại rau đơn thuần mà còn là vị thuốc dân gian dễ kiếm, dễ dùng và tốt cho sức khỏe. Từ việc thanh lọc cơ thể, làm mát gan, đến trị sỏi thận, hỗ trợ tiêu hóa – dền gai có thể trở thành người bạn đồng hành lành mạnh trong gian bếp nhà bạn. Giờ thì bạn đã biết cây dền gai có tác dụng gì rồi nhé. Đừng bỏ qua loại cây “mộc mạc mà có võ” này khi chăm sóc sức khỏe cho cả gia đình.

Tìm hiểu thêm: Hướng dẫn làm smoothie tốt cho sức khoẻ, giải nhiệt mùa hè